کارتریج خشککن هوای ترمز کامیون (ایردرایر)؛ کارکرد، علائم خرابی و زمان تعویض

رطوبت و روغن در هوای ترمز باعث زنگزدگی و گیر کردن شیرها میشود. کارتریج خشککن هوا چطور کار میکند، کِی باید عوض شود و چه علائمی از خرابی خبر میدهد.
ترمز کامیون، تریلی و اتوبوس با هوای فشرده کار میکند. هوایی که کمپرسور فشرده میکند همیشه مقداری رطوبت و مقداری بخار روغن با خود دارد. اگر این رطوبت و روغن وارد مخازن و شیرهای ترمز شود، نتیجهاش زنگزدگی، گیر کردن شیرها، یخزدگی در زمستان و در نهایت ضعیف شدن ترمز است. وظیفه کارتریج خشککن هوا (Air Dryer Cartridge) جلوگیری از همین اتفاق است. در کدهای MANN-FILTER این کارتریجها با پیشوند TB شناخته میشوند.
خشککن هوای ترمز چطور کار میکند؟
داخل کارتریج یک ماده جاذب رطوبت (Desiccant) به شکل دانههای ریز وجود دارد. هوای فشرده از میان این دانهها عبور میکند و رطوبتش گرفته میشود. وقتی فشار مخزن به حد کافی رسید، کمپرسور از مدار خارج میشود و شیر تخلیه (Purge Valve) باز میشود. مقداری هوای خشک برعکس از کارتریج عبور میکند و رطوبت جمعشده را بیرون میدهد. صدای «پوف» کوتاهی که بعد از پر شدن مخزن میشنوید همین مرحله است.
کارتریجهای جدیدتر یک لایه جداکننده روغن (Oil Coalescing) هم دارند. این نکته مهم است، چون ماده جاذب رطوبت، روغن را نمیگیرد و فیلتر روغن هم رطوبت را نمیگیرد. هر دو بخش لازماند. اگر کامیون شما از کارخانه کارتریج با جداکننده روغن داشته، جایگزینش هم باید همین نوع باشد.
زمان تعویض کارتریج خشککن هوا
فاصله تعویض به نوع و عمر کمپرسور، میزان مصرف هوا و شرایط کار بستگی دارد. اولویت با دفترچه سازنده کامیون است. برای نمونه، Bendix (از بزرگترین سازندگان سیستم ترمز بادی) این بازهها را برای کارتریجهای استاندارد و جداکننده روغن پیشنهاد کرده است:
| شدت مصرف هوا | نمونه کاربرد | بازه تعویض کارتریج |
|---|---|---|
| استاندارد | کشنده تا ۵ محور، بینشهری، توزیع شهری | حدود ۲۴ ماه |
| متوسط | یدککش دوتریلی، کار سبک خارج از جاده، تا ۸ محور | حدود ۱۸ ماه |
| زیاد | چند تریلی، اتوبوس شهری، کار سنگین خارج از جاده، ۹ محور و بیشتر | حدود ۱۲ ماه |
بسیاری از ناوگانها برای سادگی، کارتریج را سالی یک بار و ترجیحاً پیش از فصل سرما عوض میکنند. در کامیونهایی که کمپرسورشان فرسوده است و روغن میدهد، کارتریج خیلی زودتر از بین میرود. در این حالت علت اصلی کمپرسور است و تعویض پیاپی کارتریج مشکل را حل نمیکند.
علائم خرابی یا اشباع کارتریج
- آب در مخازن هوا: هنگام باز کردن شیر تخلیه مخزن، آب بیرون میآید. با خشککن سالم، مقدار آب باید ناچیز باشد.
- روغن یا امولسیون شیری در مخازن: نشانه روغن دادن کمپرسور یا اشباع لایه جداکننده روغن.
- یخزدگی شیرها و لولهها در زمستان.
- کارکرد مداوم کمپرسور یا تخلیه مکرر و غیرعادی شیر Purge.
- کند شدن عملکرد ترمز و شیرهای تریلی.
برنامه نگهداری پیشنهادی
- تخلیه و بررسی مخازن: Bendix برای کار استاندارد هر ۳ ماه، برای کار متوسط هر ۲ ماه و برای کار سنگین هر ماه را پیشنهاد میکند. در عمل، بررسی هفتگی شیر تخلیه کار سختی نیست و خیلی چیزها را زود نشان میدهد.
- تعویض کارتریج طبق جدول بالا یا دفترچه سازنده، و همزمان با آن بررسی شیر Purge و گرمکن (هیتر) خشککن.
- بررسی کمپرسور: اگر کارتریج زود روغنی میشود، کمپرسور را بررسی کنید.
- نصب درست: واشر کارتریج را تمیز و کمی روغنی کنید و طبق دستور چاپشده سفت کنید. کارتریجهای MANN با پسوند x همراه واشر عرضه میشوند.
کارتریجهای خشککن MANN-FILTER
کارتریجهای TB مان برای سیستمهای ترمز بادی رایج در کامیونهای اروپایی (ولوو، داف، اسکانیا، مرسدس بنز، MAN، رنو تراکس و ایوکو) تولید میشوند. نمونهها: TB 1394/3 x، TB 1374/3 x و TB 1364 x. ابعاد، رزوه اتصال و کدهای OE هر کارتریج در صفحه محصول آمده است. همه کدها را در دسته خشککن هوای ترمز ببینید.
چون رزوه و فشار کاری کارتریجها با هم فرق دارد، فقط بر اساس ظاهر انتخاب نکنید. کد OE روی کارتریج فعلی یا مدل خشککن (مثلاً Knorr-Bremse یا WABCO) را برای ما بفرستید تا کد درست را اعلام کنیم: استعلام.
منابع: توصیههای بهروزشده Bendix برای فاصله سرویس کارتریج خشککن هوا (Fleet Maintenance)؛ اطلاعات محصولات MANN-FILTER.